نشست خبری مجتمع دامپزشکی جان در سالن همایش مجتمع مطبوعات اصفهان، تصویر تازه ای از دامپزشکی به نمایش گذاشت؛ حرف هایی که دیگر نه فقط مسئول درمان یک حیوان بیمار، که بخشی جدایی ناپذیر از زنجیره سلامت عمومی، مدیریت شهری و مسئولیت اجتماعی جامعه است.

وقتی دامپزشکی از یک مطب بزرگ تر می شود

یک حیوان، در ظاهر فقط یک حیوان است؛ اما وقتی تعداد آنها افزایش پیدا می کند، پای سلامت عمومی، محیط زیست، مدیریت شهری، مسئولیت اجتماعی و حتی قانون به میان می آید. مسئله ای که دیگر نمی توان آن را صرفاً در مطب دامپزشکی یا خانه صاحبان حیوانات حل کرد.

این نگاه، محور اصلی سخنان دکتر رامتین گمرک چی، مدیر مجتمع دامپزشکی جان، در نشست خبری امروز بود؛ نشستی که تلاش کرد دامپزشکی را از زاویه ای فراتر از درمان حیوانات به مسئله ای عمومی و راهبردی ارتقا دهد.

این پرونده، روایتی است از مسیری که «جان» برای باز تعریف مسئولیت های اجتماعی در حوزه دامپزشکی پیموده است؛ مسیری که در چهار محور «چشم انداز استراتژیک»، «علم و فناوری»، «مسئولیت جامعه» و «سلامت عمومی» روایت می شود.

گذار از درمانگر سنتی به قطب سلامت عمومی

گمرکچی در این نشست بر یک تغییر بنیادین تأکید کرد: دامپزشکی دیگر صرفاً مسئول درمان حیوان بیمار نیست و بخشی از زنجیره سلامت عمومی جامعه محسوب میشود.

به اعتقاد او، هر اندازه نگاه جامعه به دامپزشکی از درمان به سمت پیشگیری حرکت کند، امکان کنترل بیماریها و هزینه های ناشی از آنها نیز بیشتر خواهد شد.

این نگاه، دامپزشکی را از یک فعالیت صرفاً درمانی به حوزه پیشگیرانه تبدیل می کند؛ تحولی که در آن، دامپزشک نه یک مجریِ نسخه، که یک نقش آفرین در سلامت جامعه است.

علم و فناوری؛ تشخیصِ دقیق، درمانِ طلایی

در کنار مسائل اجتماعی، تحولی دیگر نیز در دامپزشکی در حال وقوع است؛ ورود فناوری و تخصص بیشتر به فرآیند تشخیص و درمان.

تصویربرداری پیشرفته، آزمایشگاههای تشخیصی، تجهیزات جراحی و مانیتورینگ، دامپزشکی را از مدل سنتی فاصله داده و آن را به سمت رویکرد مبتنی بر شواهد (Evidence-Based) سوق داده است.

اما گمرک چی با وسواس هشدار داد: خرید تجهیزات به خودی خود نشانه دامپزشکی نوین نیست. دانش، تجربه و استفاده صحیح از فناوری است که تجهیزات را به ابزار واقعی درمان تبدیل می کند.

به گفته او، هدف از انجام آزمایش و تصویربرداری، افزایش هزینه درمان نیست؛ هدف رسیدن به تشخیص درست و انتخاب درمان مناسب است. تجهیزات مدرن، در نگاه «جان»، ابزار به کارگیری دانش اند؛ نه معیارِ مدرن بودن.

مسئولیت جامعه؛ یک انتخاب شخصی یا یک تعهد اجتماعی؟

یکی از نکات قابل توجه این نشست، انتقال بخشی از بحث از حیوان به انسان بود. گمرکچی معتقد است نگهداری از حیوان باید با مسئولیت همراه باشد؛ صاحب حیوان باید سلامت، واکسیناسیون، تغذیه، کنترل انگل، رفاه و جلوگیری از رهاسازی حیوان را جدی بگیرد.

در این نگاه، بحث اصلی دفاع یا مخالفت با نگهداری حیوان نیست؛ بحث درباره مسئولیتی است که همراه این انتخاب ایجاد میشود.

مسئولیتی که اگر نادیده گرفته شود، یک تصمیم شخصی به مسئله ای اجتماعی تبدیل می شود؛ مسئله ای که دیر یا زود از خانه صاحبان حیوانات فراتر رفته و وارد حوزه مدیریت شهری و حقوق شهروندی می شود.

گمرک چی نبود چارچوب شفاف را یکی از چالش های اصلی این حوزه دانست. به گفته او، ثبت و شناسایی، واکسیناسیون، شرایط نگهداری، تکثیر و فروش، حمل ونقل و جلوگیری از رهاسازی، از جمله مواردی هستند که نیازمند ضابطه مشخص هستند.

این متخصص طب حیوانات با تأکید بر اینکه قانونگذاری الزاماً به معنای ممنوعیت یا محدودیت نیست، افزود: قانون می تواند چارچوبی ایجاد کند که در آن آزادی، مسئولیت و حقوق دیگران در کنار یکدیگر قرار گیرند.

سلامت عمومی؛ انسان و حیوان، دو روی یک سکه

پیچیده ترین بخش ماجرا اما زمانی آغاز می شود که حیوانات از محیط کنترل شده خارج می شوند. جمعیت حیوانات آزاد زی، به گفته گمرک چی، زمانی به مسئله ای جدی تبدیل می شود که کنترل و مدیریت آن از دست خارج شود.

او برخورد با این موضوع را نیازمند پرهیز از دو نگاه افراطی دانست؛ نه رهاسازی بدون برنامه راه حل است و نه تصمیم های مقطعی و غیرعلمی.

مدیریت علمی جمعیت به مجموعه ای از اقدامات نیاز دارد؛ از کنترل تولیدمثل و واکسیناسیون تا کنترل بیماری ها و انگل ها، شناسایی، ساماندهی و جلوگیری از ورود مداوم حیوانات جدید به چرخه.

عقیم سازی به تنهایی چاره کار نیست!

در این میان، عقیم سازی اگرچه یکی از ابزارهای مدیریت جمعیت است، اما به تنهایی نمی تواند مسئله را حل کند.

از سوی دیگر، برخی بیماریهای عفونی و انگلی میان انسان و حیوان مشترک هستند. هاری، بیماریهای انگلی، بیماریهای منتقل شونده توسط کنه ها و شماری از عفونتهای باکتریایی و قارچی، نمونه هایی از این دسته هستند.

به همین دلیل، سلامت حیوان نمی تواند از سلامت انسان جدا باشد؛ هر غفلتی در این حوزه، تهدیدی مستقیم برای سلامت عمومی جامعه خواهد بود.

جایی که پرونده به چشم شکارچی میرسد

نشست خبری امروز مجتمع دامپزشکی جان، دامپزشکی را از یک مسئله خصوصی و درمان محور به موضوعی عمومی، پیشگیرانه و نیازمند چارچوب قانونی ارتقا داد.

پیام اصلی این نشست را می توان در یک جمله خلاصه کرد: هر تصمیم شخصی درباره حیوانات، اگر با مسئولیت همراه نباشد، دیر یا زود به مسئله ای عمومی تبدیل می شود؛ مسئله ای که حل آن از عهده یک مطب دامپزشکی به تنهایی خارج است.

«جان»،

با قرار دادن علم، فناوری و مسئولیت اجتماعی در یک راستا، پرچمدار نگاهی شده است که در آن دامپزشکی نه فقط یک حرفه، که بخشی از زیرساخت سلامت جامعه است.