صنعت آب و فاضلاب در سال‌های اخیر وارد مرحله‌ای جدید از تحول اقتصادی شده است. افزایش تنش‌های آبی، رشد صنایع و نیاز روزافزون بخش‌های تولیدی به منابع پایدار آب، فرصت‌های تازه‌ای برای سرمایه‌گذاری در این حوزه ایجاد کرده است.

صنعت آب و فاضلاب کشور به مقصدی جذاب برای سرمایه‌گذاری تبدیل شده است. معاون برنامه‌ریزی و امور اقتصادی شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور با اشاره به بهبود شاخص‌های اقتصادی این صنعت اعلام کرد که اصلاح تدریجی ساختارهای اقتصادی، توسعه بازار پساب و بهبود وضعیت مالی شرکت‌های آبفا، زمینه را برای حضور گسترده‌تر بخش خصوصی و شتاب‌بخشی به اجرای طرح‌های زیربنایی فراهم کرده است.

مسعود علویان‌صدر در گفت‌وگو با رسانه‌ها اظهار داشت: صنعت آب و فاضلاب در سال‌های اخیر وارد مرحله‌ای جدید از تحول اقتصادی شده است. افزایش تنش‌های آبی، رشد صنایع و نیاز روزافزون بخش‌های تولیدی به منابع پایدار آب، فرصت‌های تازه‌ای برای سرمایه‌گذاری در این حوزه ایجاد کرده است.

وی افزود: هرچند در حوزه تأمین آب، قیمت‌گذاری تکلیفی و نظام یارانه‌ای همچنان از چالش‌های جذب سرمایه به شمار می‌رود، اما در بخش فاضلاب، بازچرخانی آب و استفاده مجدد از پساب، زمینه‌های مناسبی برای مشارکت بخش خصوصی فراهم شده است.

اجرای سیاست خرید تضمینی آب حاصل از شیرین‌سازی و محدودیت استفاده صنایع از منابع آبی متعارف، موجب شده سرمایه‌گذاری در طرح‌های تأمین، شیرین‌سازی و بازچرخانی آب از توجیه اقتصادی بیشتری برخوردار شود.

علویان‌صدر تأکید کرد: صنعت آب و فاضلاب می‌تواند یکی از پیشران‌های تحقق اهداف سرمایه‌گذاری کشور باشد و با اصلاح مقررات، توسعه ابزارهای مالی و گسترش مشارکت بخش خصوصی، سهم مؤثرتری در رشد اقتصادی و امنیت آبی کشور ایفا کند.

به گفته این مقام مسئول، طی دو سال اخیر بسیاری از شرکت‌های آب و فاضلاب کشور با اجرای برنامه‌های اصلاح ساختار مالی، افزایش بهره‌وری و مدیریت منابع، موفق به بهبود تراز مالی و تسویه بخش قابل توجهی از بدهی‌های انباشته شده‌اند.

هم‌زمان با این اقدامات، پروژه‌های متعددی در زمینه توسعه و بازسازی زیرساخت‌ها از جمله احداث مخازن ذخیره آب، نوسازی ایستگاه‌های پمپاژ، ارتقای تصفیه‌خانه‌ها و تأمین تجهیزات پشتیبان در نقاط مختلف کشور به بهره‌برداری رسیده یا در حال اجراست.

توسعه آزمایشگاه‌های سیار کنترل کیفیت آب و تجهیز تأسیسات به دیزل‌ژنراتورهای پشتیبان از دیگر اقدامات راهبردی این صنعت برشمرده شده که نقش مهمی در افزایش تاب‌آوری تأسیسات، ارتقای کیفیت خدمات و پایداری تأمین آب شرب ایفا کرده است.

سرمایه‌گذاری در صنعت آب و فاضلاب افزایش امنیت آبی و توسعه پایدار کشور را در پی دارد

علویان‌صدر خاطرنشان کرد: سرمایه‌گذاری در صنعت آب و فاضلاب تنها یک اقدام اقتصادی نیست، بلکه سرمایه‌گذاری برای ارتقای رفاه عمومی، حفظ منابع آبی، افزایش امنیت آبی و توسعه پایدار کشور به شمار می‌رود.

در سال‌های اخیر، جذب سرمایه بخش خصوصی در حوزه پساب به ارقام قابل توجهی رسیده است. گزارش‌ها نشان می‌دهد میزان جذب سرمایه از ظرفیت بخش خصوصی در این حوزه در مقاطع مختلف به بیش از ۱۹ هزار میلیارد تومان بالغ شده و مجموع سرمایه‌گذاری‌های خصوصی در صنعت آب و فاضلاب به ارقام بالاتری نیز دست یافته است.

بیش از ۱۴۰ فرصت سرمایه‌گذاری در حوزه‌هایی مانند پساب، انرژی‌های تجدیدپذیر، مدیریت مصرف و کاهش هدررفت آب شناسایی شده و مدل‌های مالی و فنی آن‌ها برای ارائه به سرمایه‌گذاران آماده است.

سیاست‌های حمایتی مانند خرید تضمینی آب شیرین‌شده، اولویت‌دهی به صنایع برای استفاده از پساب به جای آب متعارف و استفاده از مدل‌های مشارکتی نظیر BOT و BOO، جذابیت این حوزه را افزایش داده است.

همچنین تهاتر بخشی از بدهی‌های عمرانی شرکت‌های آبفا با مطالبات ناشی از مابه‌التفاوت قیمت تکلیفی و قیمت تمام‌شده، به بهبود وضعیت مالی این شرکت‌ها کمک کرده است.

در برنامه هفتم پیشرفت، صنعت آب و فاضلاب پنج هدف اصلی را دنبال می‌کند که یکی از آن‌ها تحول اقتصادی شرکت‌ها و کاهش زیان آن‌ها به میزان ۸ درصد از طریق ارتقای درآمدهای پایدار است.

رویکردهای سه‌گانه شامل توسعه فرایندهای دانش‌پایه و استفاده از ظرفیت شرکت‌های دانش‌بنیان، جلب مشارکت مردم از منظر سرمایه‌گذاری غیردولتی و اعتمادسازی، و توسعه عدالت‌محور با توجه ویژه به مناطق محروم، در دستور کار قرار دارد.

با وجود چالش‌هایی مانند قیمت‌گذاری دستوری در بخش آب شرب، بخش پساب و بازچرخانی به دلیل امکان فروش به صنایع و وجود بازار مشخص، از توجیه اقتصادی بالاتری برخوردار است.

ظرفیت تولید پساب در کشور قابل توجه است و بخشی از آن هم‌اکنون مورد استفاده قرار گرفته است. قوانین موجود نیز صنایع را به سمت جایگزینی آب متعارف با پساب هدایت می‌کند.

کارشناسان معتقدند تداوم اصلاح ساختارهای مالی، شفافیت بیشتر در فرآیندهای سرمایه‌گذاری و توسعه ابزارهای مالی نوین می‌تواند سهم بخش خصوصی را بیش از پیش افزایش دهد.

این امر نه تنها به تسریع اجرای طرح‌های زیربنایی کمک می‌کند، بلکه تاب‌آوری سیستم تأمین آب کشور را در برابر تنش‌های آبی تقویت خواهد کرد.

در مجموع، اظهارات معاون برنامه‌ریزی و امور اقتصادی شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور نشان‌دهنده تغییر رویکرد این صنعت از مدل سنتی وابسته به بودجه دولتی به سمت مدلی مشارکتی و اقتصادی است.

با بهبود شاخص‌های مالی شرکت‌های آبفا و ایجاد بازارهای واقعی برای پساب و آب شیرین‌شده، صنعت آب و فاضلاب اکنون فرصت‌های جذابی برای سرمایه‌گذاران فراهم کرده که می‌تواند به امنیت آبی و رشد پایدار کشور منجر شود.

تداوم این روند، مستلزم هماهنگی بیشتر میان دستگاه‌های اجرایی، اصلاح مقررات و اعتمادسازی برای بخش خصوصی است.