مادر صنعت فولاد ایران پوست می‌اندازد:نقشه راه سه‌فازی ذوب‌آهن برای ۵ سال آینده

در حاشیه نشست خبری بررسی عملکرد نه‌ماهه شرکت ذوب‌آهن اصفهان، مدیرعامل این غول صنعتی فولاد کشور جمله‌ای گفت که می‌تواند نقطه عطفی در تاریخ ۵۵ ساله این کارخانه باشد: «ذوب‌آهن در آینده نزدیک تغییر انقلابی در تولید محصولات خود خواهد داشت و از تولید میلگردهای معمولی به میلگردهای خاص روی خواهد آورد.»

این یک جمله ساده نبود؛ اعلام یک استراتژی کلان بود که می‌تواند نقشه رقابت در صنعت فولاد ایران را از اساس دگرگون کند.

ذوب‌آهن ۱۴۰۵: فقط ۳۰٪ میلگرد معمولی، ۷۰٪ محصولات خاص و صادراتی

ذوب‌آهن اصفهان سال‌هاست که با عنوان «مادر صنعت فولاد ایران» شناخته می‌شود، اما همین عنوان در سال‌های اخیر به پاشنه آشیلش تبدیل شده بود.

تولید انبوه میلگرد ساختمانی A3 با سود حاشیه‌ای پایین، رقابت مرگبار با صدها کارخانه نوردی کوچک و متوسط، مصرف بالای انرژی و مهم‌تر از همه، اشباع کامل بازار داخلی میلگرد معمولی، ذوب‌آهن را در موقعیت دشواری قرار داده بود:

“یا باید تغییر می‌کرد یا به تدریج به یک کارخانه زیان‌ده و وابسته به حمایت‌های دولتی تبدیل می‌شد.”

آمار نه‌ماهه ۱۴۰۴ نشان می‌دهد که بیش از ۷۲ درصد سبد تولیدی ذوب‌آهن همچنان میلگردهای معمولی بوده است. همین عدد، عمق وابستگی و در عین حال عمق ضرورت تغییر را نشان می‌دهد.

«ذوب‌آهن در آینده نزدیک تغییر انقلابی در تولید محصولات خود خواهد داشت و از تولید میلگردهای معمولی به میلگردهای خاص روی خواهد آورد.»

میلگرد خاص یعنی چه؟

وقتی مدیران ذوب‌آهن از «میلگرد خاص» حرف می‌زنند، منظورشان طیف وسیعی از محصولات با ارزش افزوده بالاست که در حال حاضر یا در ایران تولید نمی‌شود یا با کیفیت پایین و حجم اندک تولید می‌شود:

• میلگردهای آلیاژی مقاوم به زلزله (مانند Gr۵۰۰ و Gr۵۵۰ با استانداردهای اروپایی)
• میلگردهای ترمکس (TMT) با استحکام بالای ۶۰۰ مگاپاسکال
• میلگردهای میکروآلیاژی حاوی وانادیوم و نیوبیوم برای کاهش وزن سازه
• میلگردهای مقاوم به خوردگی (اپوکسی‌کوتد و گالوانیزه) برای پروژه‌های ساحلی و خلیج فارس
• میلگردهای کم‌کربن برای جوش‌پذیری بالا در سازه‌های پیش‌ساخته
• تیرآهن‌های بال‌پهن سنگین (IPB۳۰۰ به بالا) که اکنون ۱۰۰ درصد وارداتی است

هر کدام از این محصولات، قیمتی حداقل ۴۰ تا ۱۲۰ درصد بالاتر از میلگرد معمولی A3 دارد و حاشیه سود عملیاتی آن گاهی تا سه برابر می‌رسد.

نقشه راه انقلاب

بر اساس اطلاعاتی که از داخل شرکت به بیرون درز کرده و برخی اسناد داخلی که در اختیار رسانه‌ها قرار گرفته، برنامه تحول ذوب‌آهن در سه فاز طراحی شده است:

فاز اول (تا پایان ۱۴۰۵): کاهش تولید میلگرد معمولی از ۱.۴ میلیون تن به کمتر از ۶۰۰ هزار تن در سال راه‌اندازی خط تولید تیرآهن HEA و HEB در نورد ۶۵۰ تولید آزمایشی میلگردهای آلیاژی Gr۵۰۰ با فناوری QD (Quenching & Self-Tempering)

فاز دوم (۱۴۰۶-۱۴۰۷): تبدیل کامل خط نورد ۵۰۰ به تولید میلگردهای ترمکس و میکروآلیاژی راه‌اندازی واحد تولید پوشش اپوکسی و گالوانیزه گرم ورود به بازار ریل قطار شهری و بین‌شهری (رقابت مستقیم با شرکت‌های روس و چینی)

فاز سوم (۱۴۰۸ به بعد): تولید میلگردهای فوق‌استحکام (Yield Strength ≥ ۷۰۰ MPa) برای آسمان‌خراش‌ها صادرات هدفمند به کشورهای حاشیه خلیج فارس، عراق و افغانستان با برند «ZobPremium»

عدد و رقم‌های پشت پرده

منابع آگاه می‌گویند برای این تحول، ذوب‌آهن در حال مذاکره برای جذب حداقل ۱۲ هزار میلیارد تومان تسهیلات ریالی و ۳۰۰ میلیون یورو فاینانس خارجی است. بخش مهمی از این پول صرف نوسازی کوره بلند شماره ۲، نصب سیستم خنک‌کننده جدید QST و خرید لایسنس فناوری از شرکت‌های ایتالیایی و آلمانی خواهد شد.

در عین حال، شرکت برنامه دارد تا پایان دهه حاضر، سهم محصولات خاص را به بیش از ۷۰ درصد سبد تولیدی برساند. این یعنی جهشی از متوسط قیمت فروش ۲۲ میلیون تومان به ازای هر تن (در حال حاضر) به بیش از ۳۸ میلیون تومان در تن تا سال ۱۴۰۸.

تحلیلگران بورس معتقدند در صورت اجرای دقیق این برنامه، P/E فوروارد شرکت می‌تواند از ۸.۵ فعلی به زیر ۵ واحد برسد؛ عددی که برای یک شرکت فولادی در ایران رویاست.

برندگان و بازندگان این تحول

برنده اصلی قطعاً خود ذوب‌آهن است که از یک کارخانه زیان‌ده مزمن به یکی از سودآور و صادراتی تبدیل خواهد شد. برنده دوم، صنعت ساخت‌وساز کشور است که برای اولین بار به میلگردهای باکیفیت و استاندارد بین‌المللی دسترسی ارزان‌تر خواهد داشت. اما بازنده بزرگ، صدها کارخانه نوردی کوچک داخلی هستند که سال‌هاست با چنگ و دندان روی تولید میلگرد A3 زنده مانده‌اند. بسیاری از آن‌ها یا باید تعطیل شوند یا به تولید محصولات پایین‌دستی (سیم و مفتول) روی بیاورند.

واکنش بازار و بورس

پس از انتشار این خبر، سهام «ذوب» در بورس تهران با صف خرید سنگین شد و در کمتر از یک ساعت بیش از ۴ درصد رشد کرد. تحلیلگران بورس معتقدند در صورت اجرای دقیق این برنامه، P/E فوروارد شرکت می‌تواند از ۸.۵ فعلی به زیر ۵ واحد برسد؛ عددی که برای یک شرکت فولادی در ایران رویاست.

حرف آخر

ذوب‌آهن اصفهان که روزی نماد خودکفایی صنعتی ایران بود، حالا در آستانه دومین تولد خود ایستاده است. این بار نه با شعار، بلکه با یک برنامه مشخص، اعداد شفاف و اراده‌ای که ظاهراً جدی است. اگر این انقلاب به سرانجام برسد، شاید برای اولین بار در تاریخ صنعت فولاد ایران، یک شرکت دولتی-سهامی بتواند بدون اتکا به رانت و سفارش دولتی، صرفاً با تکیه بر فناوری و بازار، سودآور و رقابتی شود.