جشنواره بین المللی فیلم کوذک ونوجوان اصفهان یک زیرساخت ارزشمند دارد. شهری مناسب با پیشینه پایتخت فرهنگی ئنیای اسلام، تجربه  چندین میزبانی موفق، مشارکت شهرداری فراگیر و بی منت، و دسترسی به هزاران کودک مشتاق. اما  با تمام این داشته ها نتوانسته به هدف اصلی‌اش که همان خلق جریان پایدار تولید باکیفیت فیلم کودک ، جذب مخاطب واقعی (نه اجباری)، و تبدیل شدن به مرجع بین‌المللی جدی بوده،برسد.

سی‌وهشتمین دوره جشنواره بین‌المللی فیلم‌های کودکان و نوجوانان در اصفهان در حال آماده‌سازی است؛ تفاهم‌نامه امضا شده، دبیرخانه فعال است و حامد جعفری دوباره دبیر است. شعارها آشناست: «رویاهای کودکانه بر پرده نقش‌جهان»، کشف استعداد، تبادل فرهنگی، پرورش نسل آینده و ..

پس از بیش از سه دهه که از عمر جشنواره گذشته و ۳۷ دوره آن برگزارشده،اما پرسش اصلی همچنان بی‌پاسخ مانده: هدف اصلی این رویداد  “بین المللی” چه بوده و آیا محقق شده است؟

اهداف رسمی جشنواره از ابتدا تقویت سینمای کودک، معرفی آثار متناسب با دغدغه‌های نسل نو، و ایجاد پل فرهنگی بین ملل عنوان شده بود امادر عمل، بیشتر به رویدادی تبدیل شد که هر سال هزاران دانش‌آموز را با اتوبوس به سینمای مجانی می‌برد در حالیکه همین دانش آموزان باقی روزهای سال به دلیل گرانی بلیط و تنقلات جنبی آن، تماشای فیلم در سینما جزو آروزهایشان می شود!

 صدها برنامه جنبی پر شر و شور در محلات  واجرای کارگاه های آموزش بازیگری و کارگردانی با تدریس سلبریتی های مشتاق خدمت به نسل نوجوان( با دریافت دستمزدهایی که هیچگاه اعلام نشده!)  از جمله برنامه های روتین هر دوره بوده است.

در پایان هم چند پروانه زرین و لوح و تعدادی صنایع دستی اصفهان را بین شرکت کنندگان و برگزیدگان توزیع می‌کند. همین! درست مثل سی و ششمین دوره قبلی.

90 درصد فیلم های ارسالی به جشنواره بی کیفیت بوده اند!

آمار سی‌وهفتمین دوره (مهر ۱۴۰۴)  خود گویای چکونگی سطح کیفی جشنواره است.

از میان ۳۹۳ اثر متقاضی (۲۹۳ ملی + ۱۸۳ بین‌الملل)، فقط ۸ فیلم بلند داستانی در بخش ملی، ۱۹ کوتاه و ۱۱ پویانمایی به جشنواره راه پیدا می کنند! در بخش بین‌الملل نیز از ۱۸۳ اثر، ۱۸ فیلم انتخاب شد.

این اعداد نشان می‌دهد تولید جدی و مستمر فیلم کودک در ایران همچنان نحیف است.

بر اساس اطلاعات موجود،  سهم آثار کودک و نوجوان از فروش کلی سینمای ایران حدود ۱۷ درصد گزارش شده و کمبود فیلمنامه قوی و اکران مناسب، مشکل ساختاری این حوزه غنوان شده است. سوال این است که جرا  سی و هفت دوره برگزاری جشنواره نتوانسته آن را حل کند.

درست است که در طول سال های برگزاری جشنواره، نسل‌هایی از کودکان اصفهانی و ایرانی به تماشای فیلم های جشنواره نشسته اند، داوران نوجوان بسیاری تربیت شده‌اند (۱۵۰۰ نفر در دوره اخیر) و کارگاه‌های متعددی در حاشیه آن  برگزار شده، اما آیا بچه هایی که نشستن در سینما و غرق در شیطانی ها کودکی بودن را به بودن در کلاس خشک و بی روح ادبیات  یا املا ترجیح داده اند را توانسته ایم بعد از جشنواره با تولیدات مناسب دایقه آنها از سر اختیار دوباره به سینما برگردانیم؟ یا اینکه تمام این فعالیتهای تکراری و گزارش پرکن، نتوانسته سینمای کودک ایران را از «شش و بش داشتن چند فیلم ماندگار و انیمیشن‌های قابل‌رقابت جهانی رها کند.

حضور کم فروغ شهر جشنواره در بخش مسابقه ملی

اصفهان با بیش از ۲۰ دوره میزبانی ، در بخش مسابقه ملی اغلب بدون فیلم تمام‌اصفهانی ظاهر می‌شود. به تعبیری شهر جشنواره با بیش از دودهه میزبانی  به شهری مصرف‌کننده بودجه با محتوای تهرانی تبدیل شده نه تولیدکننده پایدار فیلم های فاخر کوذک و نوجوان!

هزینه ها ی میلیاردی برای سالن های خالی از تماشاگر واقعی

اعداد دقیق بودجه‌های رسمی جشنواره تا کنون بصورت شفاف منتشر نشده است، اما گزارش‌های موجود تصویر روشنی از وضعیت موجود را ارایه می‌دهد.

 در دوره‌های اوایل دهه ۱۴۰۰، هزینه جشنواره و برنامه‌های جانبی حدود ۱۰ میلیارد تومان برآورد شده بود(تقریباً بطور مساوی میان شهرداری اصفهان و بنیاد فارابی). اما در برآوردهای بعدی، ارقامی حول و حوش 15 میلیارد تومان را اعلام می کنند. و در توضیخ کلی سرفصل ها ۸ میلیارد برای برگزاری و میزبانی مهمانان به‌علاوه ۷ میلیارد برای برنامه‌های محلات ذکر شده است.

در مقابل، استقبال مخاطب اصلی (کودک ونوجوان) عمدتاً رایگان یا سازمانی بوده است.طبق گزارش های منتشره، روزانه بیش از ۲۰۰۰ تا ۲۵۰۰ دانش‌آموز در سانس‌های صبح یعنی بیش از ۱۰ هزار نفر در چهار روز فقط در دو پردیس ساحل و چهارباغ، و در مجموع برنامه‌ها تا ۱۱۱ هزار نفر در دوره برگزاری در سانس‌هایی که باید بلیط فروخته می شده، جشنواره پذیرای تماشاگران رایگان خود بوده است!

  همین گزارش ها در ادامه خبر از  سالن‌های نیمه‌خالی رو به خالی! (۵۰–۶۰ نفر در سالن ۴۰۰ نفره) در سئانس های پولی جشنواره می دهند!

اینجا است که باید به آمارهای ارایه شده استقبال مخاطبان از فیلم های جشنواره که توسط برگزار کننذگان ارایه شده بیش از پیش با شک روبرو شد چراکه واقغیات میدانی بخش عمده حضور مخاطب را  استقبال سازمان‌یافته اداری  و بسج دانش آموزان مدارس ابتدایی برای پر نمودن سال نهای نمایش و برنامه‌های رایگان،عنوان نموده است.

آیا صرف چند صد میلیارد ریال هزینه‌ برای برپایی بیش از دودهه جشنواره در اصفهان  اثر مثبت پایدار و مانذگاری برای ما بهمراه داشته است؟

آیا تاثیر مهم حضور پر هزینه سلبریتی های فیلم و سینما فقط گرفتن چند عکس یادگاری با کودکان مناطق کم برخوردار و امضا دادن به طرفدارانشان در ازدحام میدان نقش جهان بوده یا برگزار کنندگان به دنبال اهداف متعالی تری بوده اند و قرار است در دوره بعدی جبران مافات کنند؟

به نظر نگارنده؛جشنواره بین المللی فیلم کودک و نوجوان اصفهان بعد بیش از بیست دوره برگزاری در این شهر و علی رغم همه هیاهوها و تبلیغات پیرامون خود، نتوانسته  سینمای کودک ونوجوان اصفهان و کشور  را از کما خارج کند.

 شاید به همین علت است که صدای نقد انتقادی منتقدان سینمایی مانند امید نیاز که جشنواره را ابزاری برای پر کردن جیب عده‌ای و باندبازی عده دیگری می‌دانند، همچنان شنیده می‌شود.

غیبت جریان اصلی سینمای کودک جهان در حشنواره بین المللی؟

جشنواره، «بین‌المللی» نام دارد و در دوره سی‌وهفتم حدود ۳۰ مهمان از نزدیک به ۲۰ کشور (آلمان، اسپانیا، ایتالیا، آمریکای جنوبی، آسیای شرقی و غیره) در آن حضور داشتند.

 فیلم‌هایی از کانادا (Miss Boot برنده پروانه زرین،  چین (طوفان)، اتریش/دانمارک و کشورهای دیگر به نمایش درآمد.

این حضور جغرافیایی متنوع بوده و نسبت به سال‌های محدودتر پیشرفت ئاشته است. اما پرسش جدی این است که بعد بیش از ۱۰ دوره برگراری متمرکز جشنواره در اصفهان، آیا شاهد حضور مداوم چهره‌ها و آثار صاحب‌نام جهانی حوزه کودک و نوحوان در آن بوده‌ایم یا عمدتاً تولید کننئگانی تکراری  از کشورهای متوسط با آثار درجه دو تا سه را میربان بوده است؟

آثار فاخر سینمای کودک جهان (آن‌هایی که در جشنواره‌های معتبر اروپایی یا آمریکای شمالی می‌درخشند)  در کدام دوره دیده شده اند؟

به نظر می رسد، جریان اصلی سینمای کودک جهان اینجا غایب است و عنوان بین‌المللی جشنواره بیشتر از محتوای آن وزن دارد.

بودجه عمومی صرف مهمانانی می‌شود که پیوند عمیقی با دغدغه‌های کودک ایرانی یا توسعه سینمای محلی ندارند. شفافیت هزینه‌های مهمان‌نوازی و دستمزدها همچنان غایب است.

خواب پروانه ها تا سالی دیگر

جشنواره بین المللی فیلم کوذک ونوجوان اصفهان یک زیرساخت ارزشمند دارد. شهری مناسب با پیشینه پایتخت فرهنگی ئنیای اسلام، تجربه  چندین میزبانی موفق، مشارکت شهرداری فراگیر و بی منت، و دسترسی به هزاران کودک مشتاق. اما  با تمام این داشته ها نتوانسته به هدف اصلی‌اش که همان خلق جریان پایدار تولید باکیفیت فیلم کودک ، جذب مخاطب واقعی (نه اجباری)، و تبدیل شدن به مرجع بین‌المللی جدی بوده،برسد.

در نگاه صاحب نظران این حوزه، جشنواره اصفهان بیشتر پر کردن صفحات  بیلان‌کاری سالانه است تا موتور محرک تولید فیلم کوئک و نوجوان. هزینه‌های چندده‌میلیاردی در طول سال‌ها با بازدهی محدود در تولید و اکران همراه بوده و درصد فیلم‌هایی که واقعاً برای پاسخ به دغدغه‌های کودک و نوجوان ایرانی ساخته شده‌اند، بسیارپایین است؛ حتی بعضاً بسیاری از فیلم های کودکان هنوز بزرگسالانه یا سفارشی‌اند.

کوتاه سخن اینکه  سی‌وهشتمین دوره جشنواره فیلم کوئک و نوجوان اصفهان  متفاوت تر از همیشه برگزار می شود اگر شفافیت بودجه، اولویت تولید محلی، کاهش مهمان‌نوازی های شوآفی و تشریفاتی، تمرکز روی آثار فاخر جهانی و سنجش واقعی استقبال مخاطب را جدی بگیرد. در غیر این صورت، رویاهای کودکانه همچنان روی پرده نقش‌جهان می‌مانند و واقعیت سینمای کودک ایران، خواب پروانه ها تا سالی دیگر است.